عربي

 بسم الله  الرحمان الرحيم

هاتنه‌ خواره‌وه‌ی‌ قورئانی‌ پیرۆز له‌ماوه‌ی‌ بیست وسێ‌ ساڵدا 

 [وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآَنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا]

 الفرقان 32. قورائان دواین به‌رنامه‌ی‌الله یه‌ بۆسه‌ر زه‌وی‌ پێغه‌مبه‌ر درودی‌خوای‌له‌سه‌ربێت خۆشه‌ویستی‌ الله دواین به‌نده‌ی‌ هه‌ڵبزیراووكۆتای‌
هێنه‌ری‌ ئه‌ركی‌ جبریل ع.س وپچراندنی‌ نێوان الله ودانیشتوانی‌ زه‌وی‌.
دیاره‌ پێویستی‌ به‌ كات و ئاماده‌كاری‌ وجێبه‌جێ‌كردن هه‌یه‌

[الاسرا 106à-  [وَقُرْآَنًا فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَى مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنْزِيلًا]

تاپێغه‌مبه‌ر درودی‌ خوای‌له‌سه‌ربێت به‌هێواشی‌بیخوێنێته‌وه‌وجێگیربێت له‌دلیدا بگونجێ‌به‌كات وشوێن ورووداوه‌كان
هاورێیان و شوێن كه‌وتوان توانای‌ وه‌رگرتن وجێبه‌جێ‌ كردنیان هه‌بێت بۆیه‌ جیاوازی‌ هه‌یه‌له‌  ‌ هاتنه‌ خواره‌وه‌ی‌ سه‌رده‌می‌ [مككه‌ومدینه‌] دا قۆناغ به‌ندی‌ كراوه‌ به‌پێی‌ ئاستی‌ وه‌رگرتن وژماره‌ی‌ شوێن كه‌وتوانه‌وه‌ 
قورئانی‌ پیرۆزده‌هاته‌خواره‌وه‌به‌پێ‌ پێویست وئاستی‌ خه‌ڵك ور ۆزگار نمونه‌ :(سوره‌ی‌ الجمعه‌) كاتێ‌كاروانی‌ خۆراك گه‌یشته‌ مه‌دینه‌ وپێغه‌مبه‌ر درودی‌ خوای‌ له‌سه‌ر بێت له‌سه‌ر بڵندگۆ ووتاری‌ هه‌ینی‌ده‌فه‌رموو هه‌ندێ‌ له‌نوێژخوێنان جێیان هێشت بۆیه‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ هاته‌خواره‌وه‌

[وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ]

الجمعه‌ 11) 0 هه‌ندێ‌جار ئایه‌ت ئایه‌ت هه‌ندێ‌ جار 5 ئایه‌ت یان زیاتر 
هه‌ندێ‌جار 10 ئایه‌ت له‌داستان وچیرۆكه‌ قورئانیه‌كان یان له‌ باسی‌ ئیمانداران وه‌ك

[قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (1) الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ (2) وَالَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ (3) وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ (4) وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ (5) إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ (6) فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ (7) وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ (8) وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ (9) أُولَئِكَ هُمُ الْوَارِثُونَ        (10)]المؤمنون

وه‌ دابه‌زینی‌ حوكمێك یان رووداوێك 10ئایه‌ت دابه‌زیوه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ وه‌ رووداوی‌ (الافك ) بۆ شاهدی‌ وپاكی‌دایكی‌ موسڵمانان خێزانی‌ پێغه‌مبه‌ر دروودی‌ خوای‌ له‌سه‌ربێت 
كه‌م جار رێكه‌وتوه‌ دابه‌زینی‌ به‌شێك له‌ ئایه‌تێك وه‌ك به‌شێك له‌ئایه‌تی‌ [ غیر اولی‌ الضرر [ 
[حكمه‌تی‌ دابه‌زینی‌ قورئانی‌ پیرۆز به‌جیاواز وپه‌یتا- المنجم]
*جێگیر بوونی‌ دڵی‌ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌: 1         
له‌گه‌ڵ هاتنی‌ نگائه‌ركی‌ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌ گران وپرگرفت وته‌نگانه‌وكۆسپی‌ جۆربه‌جۆرده‌ستی‌ پێكرد جگه‌ له‌وه‌ی‌ كه‌سه‌ره‌تای‌ ژیانی‌ هه‌تیوی‌ وبێ‌كه‌سی‌ وهه‌ژاری‌ بوو 
كاتێ‌جبریل ع)س یه‌كه‌م ئایه‌تی‌ به‌سه‌راخوێنده‌وه‌ گرانتیرین كاتبوو چونكه‌ فه‌رمووی‌ :بخوێنه‌ )له‌سه‌ر كێوی‌ نور به‌به‌رزی‌ شاخێكی‌ سه‌ركه‌شی‌ لوتكه‌ به‌رز
له‌ئه‌شكه‌وتێكی‌ دوور ئاوه‌دانی‌)پارێزی‌كردبوو له‌گه‌لێكی‌ نه‌خوێده‌واری‌ دوور
له‌هه‌موونه‌ریتێكی‌ مرۆڤایه‌تی‌ ودڵ ره‌ق وبێ‌به‌زه‌یی‌ 
[من خوێنه‌وار نیم ]چی‌بخوێنم
ئه‌ركی‌ گه‌یاندنی‌ بانگه‌واز له‌ناو گه‌لێكی‌ له‌جۆره‌ زۆرقورس بوو 
بۆیه‌ الله بۆ ئارامی‌ دڵی‌ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌
هه‌میشه‌ ئامۆژگاری‌ ده‌كرد

[فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ بَلَاغٌ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ] (35) الاحقاف "[ وَكُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الرُّسُلِ مَا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤَادَكَ وَجَاءَكَ فِي هَذِهِ الْحَقُّ وَمَوْعِظَةٌ وَذِكْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ (120) ](  هود)

-الاعجاز والتحدی-2‌ : 
بت په‌رستان له‌ به‌ر له‌نگ بوونی‌ ده‌سه‌لاتیان هه‌میشه‌ به‌بیانووی‌ جۆراو جۆر 
ئازاری‌ ئه‌و نازداره‌یان ئه‌دا جارێ‌ داوای‌ شه‌ق القمر وجاداوای‌ هاتنی‌ پێشهاتی‌ رۆژی‌ سزا به‌جۆرێ‌پرسیاری‌ نابه‌جێ‌یانده‌كرد ته‌نها الله به‌معجزه‌كانی‌ وبه‌زانسته‌ بێ‌پایانه‌كه‌ی‌ به‌ناردنی‌ په‌یامه‌كه‌ی‌ په‌یتا په‌یتا دڵی‌ پر نوری‌ 
پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌ دامه‌زراوده‌كرد

  [يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ (187)]الاعراف [قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآَنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا (88 ]الاسراء

3 - ئاسانی‌ یادگرتن [حفظ]
بۆ ئاسانی‌ یادگرتن وتێگه‌یشتن و جێبه‌جێ‌كردنی‌ له‌لایه‌ن پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌ وهاوه‌لاَن و شوێكه‌وتوانه‌وه‌ چونكه‌ نیوه‌دورگه‌ی‌ عه‌ره‌ب دانیشتوانه‌كه‌ی‌ هێچ ژیارێكی‌ پێ‌نه‌گه‌شتبوو ته‌نانه‌ت خوێندنو نوسین زۆرزه‌حمه‌ت و نه‌بینراو بوو 
هاتنی‌ دوا په‌یام وهێشتنه‌وه‌ی‌ ئه‌و خه‌لاَته‌ پیرۆزه‌ وگه‌یاندنی‌ هانی‌ هاوه‌لاَنی‌دا به‌یادگرتنی‌ جونكه‌ پێداویستی‌ نوسین ده‌گمه‌ن بوو 
ئه‌گه‌ر به‌یه‌كجار بهاتایه‌ ئاسان نه‌بوو

[هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آَيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ (2)] الجمعة

-4 چاره‌سه‌ركردنی‌ رووداوه‌كان :
پاك كردنه‌وه‌ی‌ مێشك وده‌روون وبیری‌ هاوه‌لاَن وگه‌یاندنی‌ په‌یامی‌ یه‌كتاپه‌رستی‌ و ساریژكردنی‌ برینه‌ ده‌روونی‌ وكۆمه‌لاَیه‌تیه‌كان وراست كردنه‌وه‌ی‌ چه‌وتیه‌كان گۆرینی‌ ره‌وشتی‌ئاكاری‌ نه‌فامی‌ به‌كاری‌دروست و
به‌ به‌ها وجیاكردنه‌وه‌ی‌ حه‌لاَڵ حه‌رام ولادان له‌تاوان وكردنی‌ به‌ندایه‌تی‌ و
فێركردنی‌ بنه‌ماكانی‌ ئیسلام [باوه‌ربه‌الله و پێغه‌مبه‌ران درودی‌خوایان له‌سه‌ربێ‌و به‌په‌یامه‌كانیان ورۆژی‌ ره‌ستاخێزو ملائكه‌ وقه‌ده‌ری‌خێروشه‌ر]و
ئه‌نجام دانی‌ ئه‌ركه‌كان[ نوێژ رۆژو زه‌كات وحه‌ج وجهاد]كاتی‌ گونجاوی‌ 
ده‌وێت
نمونه‌: یاساغ حه‌رام كردنی‌ مه‌ی‌ به‌ سێ‌قۆناغ 
5-روونی‌ وره‌وانبێژی‌ قورئانی‌ بیرۆز :
سه‌رده‌می‌ هاتنی‌ نگا بۆ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌ ره‌وانبێژی‌وهۆنراوه‌
له‌چڵه‌پۆی‌ نواندن وسه‌رهه‌ڵداندابوو كه‌ سێكی‌ نه‌خوێنده‌ ودوورله‌ هه‌رمیزاو
ماموستایه‌كی‌ لێهاتوو چ په‌یامێكی‌ پر ئه‌زمونی‌ پێبوو كه‌زۆر روون وناسك كه‌هه‌مووكه‌س سه‌رنجی‌ده‌دایه‌و لێی‌ده‌گه‌شت وكه‌مه‌ندكێشی‌ده‌بوو
چه‌ندین عومه‌ر به‌بیستنی‌ سه‌ری‌مكه‌چیان نه‌واند 
هۆنراوه‌كانی‌ هۆنه‌ره‌ به‌رزه‌كانی‌ بێ‌بایه‌خ وشه‌رمه‌زاركرد 
هه‌ركات ئایه‌تیك یان سوره‌تێك ئه‌هات بۆ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌
بێ‌باوه‌ران گوێ‌بیست ده‌بوون وچه‌ندین الفیل وما الفیلیان بێ‌ ناوه‌ رۆك 
ده‌هۆنده‌وه‌
كاتی‌ شه‌وره‌وی‌ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌ )نازناوی‌ صدیق كالاَی‌بالاَی‌ صدیق كرا پێش نزیكترین هاورێ‌ ی‌
بت په‌رستان هه‌واڵیان دا به‌ ابوبكر ره‌حه‌مه‌تی‌ خوای‌لێبێت 
به‌ڵگه‌ نه‌ویسته‌ كه‌ په‌یامی‌ كه‌سێكی‌ زا ناو تواناو دانا به‌ به‌نده‌كای‌ ناردنی‌ 
په‌یامی‌به‌شێوه‌ی‌ په‌یتا په‌یتا بۆ جێگیر بونیه‌تی‌ له‌ دڵی‌ پێغه‌مبه‌ردرودی‌خوای‌له‌سه‌ربێ‌ وهاوه‌لاَن وشوێن كه‌وتوانی‌ 
سوده‌كانی‌ هاتنه‌ خواره‌وه‌ی‌ قورئان به‌ جیاوپه‌یتا
ئاشكرایه‌پرۆسه‌ی‌ خویندن وفێربوون له‌سه‌ر دووبنه‌مای‌ سه‌ره‌كی‌ وه‌ستاوه‌ 
** ئاستی‌ تێگه‌یشتن و بیروژیری‌وده‌روونی‌ فیرخواز 
**ئاستی‌ جه‌سته‌ وله‌ش ولاروئاماده‌یی‌ به‌رده‌وام ولێبرانی‌بێوچان
هاتنه‌خواره‌وه‌ی‌ نگا به‌و جۆره‌ زۆر كاریگه‌ر بوو بۆ هاوه‌لاَن تالێبراوانه‌
به‌رده‌وام بن له‌وه‌رگرتن وفێربوون وتێگه‌یشتن ولێكدانه‌وه‌ی‌ مانای‌ ئایه‌ت وسوره‌ته‌كان و پاشان كارپێكردن و ئه‌نجامدان وجێبه‌جێ‌ كردنیدا 

http://www.islamport.com/books_list.html

[الاتقان السيوطى ص 42ج 1]

[مباحث  فى علوم القران  ]